عضویت
موسسه به شما کمک میکند با دوستان زندگی خود همیشه در ارتباط باشید.

منجم كوچولو:آغازي پرهياهو


آسمان شب پر است از رمز و رازهايي كه همچنان ناگشوده باقي مانده است. سوالات بي‌پاسخي كه پيرامون پيدايش و حيات كيهان وجود دارد. اينكه از كجا آمده‌ايم؟ چند سال از عمر اين جهان مي‌گذرد؟ و اين كه چطور به اينجا رسيده‌ايم؟ ايده‌هاي خوبي وجود دارد كه به ما مي‌گويد، شكل‌گيري جهان چگونه بوده است. اما اين كه در لحظه ابتداي خلقت چه رخ داده است. همچنان يك معما است. دانشمندان فكر مي‌كنند كه يك اتفاق ناگهاني مثل يك انفجار، مبدا جهان بوده است. براي همين آن را انفجار بزرگ نام نهادند. آنها تخمين مي‌زنند كه اين اتفاق حدود 7/ 13 ميليارد سال پيش رخ داده است.
پيش از انفجار بزرگ چه رخ داده است؟ در آن لحظه نه ماده، نه فضا، نه زمان، نه نور، نه قوانين فيزيك و نه حتي زمان، وجود نداشت. هنوز هم نمي‌دانيم كه چه چيزي باعث اين انفجار عظيم شده است. واقعا زمان زيادي از آن گذشته، اما بشر توانست مداركي بدست آورد كه سن جهان را همين مقدار نشان مي‌دهد. امروزه ابزارهاي قدرتمندي چون تلسكوپ فضايي هابل ما را به گذشته مي‌برد، به زماني كه سن جهان تنها ده ميليون تريليون تريليون تريليونيم ثانيه بوده است. در اين لحظه بوده كه قوانين فيزيك و تمام نيروهايي كه مي‌شناسيم پا به عرصه وجود گذاشتند.
مي‌خواهيم با هم سفري به گذشته بسيار دور داشته باشيم. زماني كه جهان خلي خيلي داغ بوده و به سرعت منبسط شده است. تصور كنيدكه در كسر كوچكي از ثانيه يك ذره به كوچكي يك اتم، به اندازه يك پرتقال شود. پس از آن دماي آن كمتر شد. در كسري از ثانيه، نخستين ذرات كيهان شكل گرفتند. البته اين ذرات مانند آنچه الان تصور مي‌كنيد نبودند. در علم فيزيك به اين ذرات، ذرات بنيادي مي‌گويند. پس از آن اين ذرات به هم مي‌چسبند تا هسته اتم‌ها را شكل بدهند. اين همه اتفاق افتاد، اما سن جهان هنوز به يك ثانيه نرسيده بود. تازه جهان كمي خنك شد. مي‌دانيد چقدر؟ تقريبا 10 ميليارد درجه. اينجا بوده كه ذراتي به نام نوترون و پروتون متولد شدند. پس از گذشت سه دقيقه، جهان هنوز خيلي داغ بود، براي همين اتمها نمي‌توانستند بوجود آيند. در نتيجه جهان را ماده‌اي كدر فراگرفت كه نمي‌گذاشت نور از آن عبور كند. دما در اين زمان به حدود يك ميليارد درجه رسيد. پس از آن اتم‌ها تشكيل شدند. اين اتفاقات تا 300 هزار سالگي جهان رخ داد. سپس دما كاهش زيادي پيدا كرد. هيدروژن و هليم كه ماده اوليه براي تولد نخستين ستاره و كهكشان‌ها بود، تشكيل شد. داستان ادامه يافت تا آنكه به امروز رسيديم.

جهان منبسط مي‌شود
گواه ديگر براي انفجار بزرگ، كشف بزرگ ادوين هابل بود. او دريافت كه همه كهكشان‌ها متناسب با فاصله‌شان در حال دور شدن از ما هستند. هابل رابطه‌‌اي بين فاصله كهكشان‌ها و سرعت دور شدن آنها به دست آورد كه به خوبي انبساط عالم را نشان مي‌داد. بهترين گزينه براي توجيه اين انبساط، انفجاري عظيم در گذشته است.

چه كسي نخستين بار اصطلاح انفجار بزرگ را به كار برد؟
اولين بار كيهان شناسي انگليسي به نام فرد هويل از اين اصطلاح استفاده كرد. اما جالب آن است كه بدانيد او اين لغت را براي مسخره كردن مدل اتم اوليه كه توسط جرج ليمايتره ارايه شده بود، به كار برد. داستان از اين قرار بود كه هويل در يك مصاحبه راديويي در سال 1949 از لغت انفجار بزرگ استفاده كرد. چند سال بعد در يك همايش كه در كاليفرنيا برگزار مي‌شد، با حالتي تمسخرآميز ليمايتره را مرد انفجار بزرگ خطاب كرد و اينگونه بود كه اين كلمه در ميان مردم رواج يافت. نكته جالب توجه آن است كه هويل تا پايان عمر اين نظريه را قبول نداشت، اما بيشترين تاثير را در عمومي سازي اين لغت و اين نظريه ايفا كرد.

چه چيز انفجار بزرگ را ثابت كرد؟
براساس محاسبات، اگر دما آنچنان كه گفتيم از ابتداي انفجار بزرگ تا به امروز به اين صورت كاهش يافته باشد. پس بايد دماي آن امروز به حدود 270- درجه سانتي‌گراد رسيده باشد. سال‌هاي ابتدايي دهه 1950 ميلادي بود. دانشمندان به اين فكر افتادند كه اگر انفجار رخ داده باشد، بايد بتوانيم صداي آن را بشنيوم. دو دانشمند به نامهاي آرنوبنزياس و رابريت ويلسون دست به كار شدند تا اين پژواك را بشنوند. آنها در حين كار به سيگنال‌هاي راديويي بسيار ضعيفي برخودند كه در تمام جهت‌ها از آسمان دريافت مي‌شد. اين همان مدركي بود كه نياز داشتند. همه چيز همان طوري بود كه پيش‌بيني ميشد. انفجار باعث شده بود تابش‌هاي بسيار داغ در فضا پراكنده شود و تا به امروز سرد شده است. امروزه ما آن را به نام تابش زمينه كيهاني مي‌شناسيم.

نويسنده: مهسا رفيعي
تمامی زمان ها +3.5 است. زمان اکنون 8:39 ب.ظ است.